Röportaj

Edebiyata tutkulu bir "Aþk"la baðlanmýþ bir yazar Elif Þafak... Son romanýyla haftalardýr en çok satan kitaplar listesinde bir numarada olan yazar; kitaplarý, seyahatleri ve tatil alýþkanlýklarýyla ilgili Puanyýldýzý'nýn sorularýný cevapladý...

Tasavvuf öðrencilik yýllarýnýzda hayatýnýza girdi ve son noktasý da "Aþk" oldu. Bu ikisinin arasýndaki süreç nasýl geliþti?

Benim tasavvufuma ilgim bundan neredeyse on altý sene evvel baþladý. O zamanlar öðrenciydim. Etrafýmdan ya da aileden bildiðim bir kültür deðildi. Ben kitaplar aracýlýðýyla tanýþtým tasavvufla. Okudukça ilgim arttý, sevgim arttý, açlýðým arttý. Tasavvuf her romanýmda bir alt metin olarak vardý aslýnda. Hep benimle gelen bir gölge gibiydi. Fakat bu kez bütün perdeleri kaldýrdým. Okurlarýmla som ve saf bir sohbet halinde yazdým.

Aþk'ý yazmak için "Ýçimde çok mevsimden geçmem gerekiyordu" demiþsiniz. Bu mevsimlerden biraz bahsedebilir misiniz?

Söylemeye çalýþtýðým þu galiba: Ýnsan her an deðiþiyor, her adýmda bir baþka hale bürünüyor. Tasavvuf ilk baþlarda daha "entelektüel" bir ilgiydi benim için. Akýlla yaklaþýyordum bu konuya. Zamanla akýldan kalbe indi. Bu bir seyir hali... Mesela benim nazarýmda AÞK romaný ile SÝYAH SÜT kitabým arasýnda bir bað var. Çok farklý kitaplar ama birbirini takip eden mevsimler gibi. Siyah Süt'ü ilk çocuðumuzun doðumundan sonra yazdým. O dönem yoðun ve uzun bir post-natal depresyon geçirdim. Lohusalýk depresyonu diyorlar buna. Bu süreç yaþarken aðýr geldi ama uzun vadede daha dengeli ve huzurlu bir insan olmama yardým etti. AÞK romaný o huzur haliyle yazýldý.

Kitapta baþtan sona kadar devam eden kýrk kuralla karþýlaþýyoruz. Neden kýrk?

Bu kurallarý romaný yazarken hikâyenin akýþýyla beraber kaleme aldým. Hepsi romanla beraber geliþti ve çok ilgi gördü. Ýnternette insanlar birbirlerine kurallarý yolluyor. Cep telefonlarýndan mesaj olarak atýyorlar. Bir okurum tüm kurallarý tek tek yazdýrarak poster yapmýþ, duvarýna asmýþ. Bunlar beni çok duygulandýrýyor. Çünkü ben de o kurallarý inanarak, yüreðimde hissederek yazdým, oluþturdum. Tabi ki tasavvuf okumalarýmdan beslenerek yazdým bu kurallarý. Kýrk sayýsýný bilerek seçtim. Doðu mitolojilerinde, tasavvuf kültüründe bu sayý önemlidir. Ben de otuz deðil, elli deðil, kýrk kural oluþturmayý tercih ettim.

Elif Þafak her zaman sevilen ve belirli bir okuyucu kitlesi olan bir yazar oldu. Ancak bu son kitabýnýz haftalardýr en çok okunanlar listesinde ilk sýrada yer alýyor. Bunun nedeni sizce farklý bir pazarlama stratejisi mi, kitabýn çok ilgi çeken kapaðý mý, yoksa bambaþka bir neden mi?

Ben þöyle düþünüyorum. Bir kitabýn baþarýsýnýn tek bir anahtarý vardýr: Okurlarý. Eðer okur bir kitabý sevmez ise siz ne kadar reklam yaparsanýz yapýn o kitap okunmaz. Hatta sevilmeyen bir kitabýn pazarlamasý ve reklamý iyice ters teper. Bizde öyle bir edebiyat okuru var ki çok samimi ve hakiki bir yerden bakýyor. Bir kitabý sevmiþse alýp annesine, yengesine, arkadaþýna okutuyor. Kitap elden ele dolaþýyor. Reklam önemlidir ama sadece bir yere kadar. Ondan sonra bir kitabý var eden okurlarýdýr.

Hayatý sürekli seyahat ederek, yerleþik olmadan yaþayan birinin annelik süreciyle birlikte mutlak bir düzen ve yerleþik hayata geçmesinin zorluklarý neler oldu?

Ýnsan anneliði pat diye bir günde ya da bir hafta öðrenmiyor. Aslýnda her gün öðrenmeye devam ediyor. Sürekli bir oluþ hali annelik. Öte yandan göçebelikten yerleþikliðe geçiþte çok zorlandým. Zaten bu da yaþadýðým depresyonu derinleþtirdi o dönem. Ama çok þükür þimdi kendimce bir denge buldum. Hâlâ asi yaným ara ara çekiþtiriyor kolumdan ama kendi içimde daha dingin bir insan oldum galiba. Bunda Siyah Süt'ü yazmamýn da çok etkisi var. O kitabý yazmak bana iyi geldi.

Birçok röportajýnýzda annelik öncesi hayatýnýzda kendinizi göçebe olarak tanýmlýyorsunuz. Yeni yerler görmek, keþfetmek, seyahat etmek sizin için ne ifade ediyor?

Muhakkak kendi çocukluðumun, gençliðimin, geçmiþimin izleri vardýr yazýmda. Ben düzenli bir aile ortamýnda büyümedim. Aslýna bakarsanýz otuz altý yaþýma kadar sabit bir evim olmadý. Hayatý hep göçebelik olarak algýladým. Sürekli bir yolculuk hâli. Yazdýðým her kitabý da yeni bir yolculuk olarak görüyorum. Böyle yaþamanýn insana kattýðý þeyler var ama muhakkak insandan aldýðý þeyler de var. Yýpratýcý olabiliyor. Ben edebiyatý kendi yaþadýklarýný yazmak olarak algýlýyorum. Esas beni cezbeden yazarken kendim olmamak. Bir baþkasý olabilmek. Zamanda ve mekânda sýnýrsýz yolculuklar yapmak. Benliðin sýnýrlarýný aþmak. Bu anlamda edebiyat ile tasavvuf arasýnda ortak damarlar olduðunu düþünüyorum.

Çocukluðunuzdan itibaren sýk sýk seyahat ettiðinizi biliyoruz. Bunun size ve hikayelerinize katkýlarý neler oldu?

Seyahatlerin insana kattýðý çok þey var. Hani "çok gezen mi bilir çok okuyan mý?" diye sorarlardý biz küçükken. Ýkisi de. Mümkünse ikisini de yapalým. Hem çok okumak hem çok gezmek insana yeni, yepyeni pencereler açýyor. Ufkumuz geniþliyor. Hem kalbimizin hem zihnimizin ufuklarý. Ýlla da öyle pahalý yolculuklar yapmaktan söz etmiyorum. Yazmak da bir yolculuk. Hayal kurmak da bir yolculuk. Bunlarý kaybettiðimiz an kurur içimiz.

Bu yaz tatil yaptýnýz mý? Önümüzdeki dönem için planlanmýþ bir tatil programýnýz var mý?

Ben öyle uzun tatiller yapmayý sevmiyorum. Açýkçasý bir haftadan sonra bunalýyorum biraz. Genellikle birer haftalýk ya da birkaç günlük kýsa tatiller yapýyoruz. Bu yaz Fethiye'e ve Alaçatý'ya gittik. Ýkisi de güzel geçti. Bir de kýsa bir Prag seyahati oldu ki ondan da epey keyif aldým.

Türkiye'de keþfetmek istediðiniz yerler var mý?

Türkiye keþfedilmeyi bekleyen cennet köþelerle dolu. Karadeniz, Akdeniz, Güneydoðu Anadolu'yu kendimce epey gezdim, geziyorum. Ama Türkiye'nin hâlâ keþfetmediðim noktalarý var; Urfa gibi. Bir de aradan seneler geçip de yeniden gittiðimde yeniden keþfettiðim yerler var; Bursa, Konya gibi.

Türkiye'de bu güne kadar gördüðünüz yerler arasýnda sizi en çok etkileyen hangisi oldu?

Ölüdeniz'i, Mardin'i, Kapadokya'yý, Artvin'i ve tabi ki Ýstanbul'u son derece büyüleyici buluyorum.

Yurt dýþý seyahatlerinizde öncelikli tercihiniz neresi oluyor?

Aslýnda duruma, ruh halime göre deðiþiyor. Yurt dýþýnda sevdiðim pek çok þehir var. Farklý farklý sebeplerden dolayý farklý þehirlere yolculuk yapmayý seviyorum. Beni öyle güneþli cývýl cývýl turistik seyahatler çok çekmiyor galiba. Biraz daha "kasvetli", yaðmurlu þehir turizmi seviyorum. Prag, Lizbon, Londra, Madrid ve Amsterdam... Buralara gitmekten ayrý bir keyif alýyorum. Henüz St. Petersburg'u görmedim. Orayý ayrýca merak ediyorum.

Tatil planlarken tarih mi, doða mý eðlence mi öncelikli tercih nedeniniz oluyor?

Doðayla iliþkim o kadar derin deðil. Bu benim eksikliðim. Arizona'da 1,5 sene yaþadým. Orasý bana doðaya yakýndan bakmayý öðretti. Çöl muazzam bir þey. Ama doðrusu hâlâ þehir hayatýný daha çok seviyorum. Þehrin temposu, tarihi, dokusu, ritmi beni daha çok çekiyor. O yüzden kýrlara, doðal güzelliklere gitmek yerine þehirlere yolculuk yapmayý tercih ediyorum.

Otelpuan.com okuyucularý için favori otelinizi seçerek; kriterlerine göre 100 üzerinden not verebilir misiniz?

Favorim otellerimden biri Alaçatý'da küçük bir otel. Otel Padma. Öyle þaþaalý, görkemli büyük bir yer deðil. Küçük, sevimli, temiz bir yer.
- Otel Geneli: 100
- Oda: 100
- Servis: 100
- Yiyecek/Ýçecek: 90
- Spor/Aktivite: 90
- Havuz: Jakuzi var bahçede